စီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္မႈ

စီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္မႈ (Management နဲ႕ Leadership) ရဲ႕ အဓိကကြာျခားခ်က္ကေတာ႔ Management ဟာ ေလ႔က်င္႔ထားတဲ႕ ကၽြမ္းက်င္မႈနဲ႔ သက္ဆိုင္ၿပီး Leadership ကေတာ႔ အႏုပညာ ဒါမွမဟုတ္ အတတ္ပညာနဲ႔ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ မ်ားေသာအား ျဖင္႔ The skill of management and the art of leadership လို႕ ေျပာေလ႔ရွိၾကပါတယ္။
Management Skills လို႕ေၿပာတဲ႔အခါ လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းအတြက္ မဟာဗ်ဴဟာ (Strategy) ခ်မွတ္ႏိုင္စြမ္းရွိတာ ၊ ၀န္ထမ္းေတြကို စနစ္တက် စုစည္းၿပီး ဖြဲ႕စည္းပံု (structure) ခ်မွတ္ထားနိုင္တာ၊ ေငြေၾကးနဲ႕ဘ႑ာေရးကိစၥေတြ၊ ေန႕စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြအေပၚ စနစ္ (System) က်က် ထိန္းသိမ္းနိုင္စြမ္းရွိတာကိုဆိုလိုပါတယ္။
ဒါေပမယ္႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ အရွိန္္အဟုန္နဲ႕ ေျပာင္းလဲေနတဲ႔ စီးပြားေရးပတ္၀န္းက်င္မွာ မန္ေနဂ်ာေတြအဖို႕ Management Skill နဲ႔တင္ မလံုေလာက္ေတာ႔ပါဘူး။ အနာဂတ္မွာ ႀကံဳေတြ႕ရမည့္ စိန္ေခၚမႈေတြကို ေက်ာ္လြားႏိုင္ဖို႕ ၊ အခြင့္အလမ္းေတြ ရယူနိုင္ဖို႕နဲ႕ မိမိအဖြဲ႕အစည္းကို အားထည့္ထားဖို႕တြက္ ေခတ္သစ္မန္ေနဂ်ာေတြဟာအၿမင္က်ယ္ၿပီး ဥာဏ္ပညာအေမွ်ာ္အၿမင္ၿပည္႕စံုဖို႕ လိုအပ္လာပါတယ္။
ဒါေၾကာင္႕လုပ္ငန္းေတြေအာင္ၿမင္ဖို႕အတြက္ Management တခုတည္းသာမက Leadership ပါ လိုအပ္လာပါတယ္။
Leadership မွာေတာ့ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္မႈပါရွိၿပီး လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္တဲ႔အခါ ရည္ရြယ္ခ်က္ (Purpose) ၊ စဥ္ဆက္မျပတ္လႈပ္ရွားေနတဲ႔ ၿဖစ္စဥ္ေတြ (Process) နဲ႕ ကၽြမ္းက်င္ၿပီးစြမ္းရည္ၿပည့္တဲ႕သူေတြ (People) တို႕ကို အဓိကထားၿပီး စူးစိုက္ဆံုးၿဖတ္ လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။
Mangement နဲ႕ Leadership ရဲ႕အဓိကကြာၿခားခ်က္သံုးခုကေတာ႕
၁။ Management က Planning နဲ႕ Strategy ကိုေဇာင္းေပးၿပီး Leadership က Organization Purpose ကိုဦးစားေပးပါတယ္။
၂။ Management က လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ Formal Structural Design ကိုအာရံုစူးစုိက္ထားၿပီး Leadership က Effective Management Process ကိုအာရံုစူးစိုက္ထားပါတယ္။
၃။ Management က ၀န္ထမ္းေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ၾကပ္မတ္ဖို႔ တာ၀န္ယူၿပီး Leadership က လုပ္ငန္းမွာရွိတဲ႔လူေတြရဲ႕ ကၽြမ္းက်င္မႈနဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္တိုးတက္မႈကို တာ၀န္ခံေဆာင္ရြက္ပါတယ္။
Management နဲ႕ Leadership ကြာျခားမႈရွိေပမယ္႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု သီးၿခားသတ္မွတ္လို႕မရနိုင္သလို တစ္ခုနဲ႕တစ္ခု ကင္းကြာလို႔မရနိုင္ပါဘူး။ Management ရဲ႕ မူလလုပ္ေဆာင္ခ်က္ လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြကိုလည္း ပစ္ပယ္လို႕မရပါဘူး။ Management နဲ႔ Leadership ေပါင္းစပ္ႏိုင္မွသာ လုပ္ငန္းေအာင္ၿမင္နိုင္ၿပီး အဲဒီေအာင္ျမင္မႈကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းႏိုင္မွာ ၿဖစ္ပါတယ္။
လုပ္ငန္းမွာ ရည္မွန္းခ်က္နဲ႕ အလုပ္အစီအစဥ္ေတြသတ္မွတ္ဖို႕နဲ႕ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ အလုပ္ေတြ သတ္မွတ္ထားတဲ႕အခ်ိန္အတြင္း သတ္မွတ္ထားတဲ့ ဘတ္ဂ်က္အတိုင္း ၿပီးဖို႕ Management ဟာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါတယ္။ Management ဟာ အလုပ္အစီအစဥ္ေတြ Planning ေရးဆြဲသတ္မွတ္ရသလို သတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႕အညီ ကိုက္ညီမႈရွိမရွိကို Controlling ျပန္လုပ္ရပါတယ္။
Management ဟာ လုပ္ငန္းရဲ႕ အၿမတ္ရရွိႏိုင္စြမ္းကို ထိန္းခ်ဳပ္လုပ္ေဆာင္ရံုသာမက ဘတ္ဂ်က္ေဘာင္အတြင္း အခ်ိန္ကာလသတ္မွတ္ခ်က္ ေဘာင္အတြင္း ၿပီးစီးလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မႈကိုပါ ထိန္းခ်ဳပ္ရပါတယ္။ လုပ္ငန္းမွာရွိတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြ၊ လူေတြကို စနစ္တက်ဖြဲ႕စည္းေဆာင္ရြက္တဲ႕အခါမွာ စီမံခန္႕ခြဲမႈ (Management) သာမက ဦးေဆာင္မႈ (Leadership) ပါလိုအပ္လာပါတယ္။
၀န္ထမ္းစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းနဲ႕ အလုပ္စံေတြသတ္မွတ္ေပးဖို႕ တဖက္မွာလိုအပ္သလို တဖက္မွာလည္း ၀န္ထမ္းေတြကို စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္္တတ္ေအာင္ ပံ့ပိုးမႈ၊ သင္ၾကားမႈနဲ႕ အားေပးမႈေတြေပး ရပါမယ္။ ေခတ္သစ္အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ၀န္ထမ္းေတြကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ၿပီး စီမံကိန္းအစီအစဥ္ေတြ ေရးဆြဲေစတဲ႔ အစီအစဥ္ေတြေပးထားပါတယ္။ ၀န္ထမ္းေတြဆီက အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္နဲ႕ အဖြဲ႕အစည္းေပၚ ၀န္ထမ္းက ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္မႈကိုလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း အသိေပး ထားပါတယ္။ အမိန္႕နဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈဟာ ေန႕စဥ္လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္မႈ အတြက္ လုိအပ္ၿပီးေရရွည္မွာေတာ႔ ၀န္ထမ္းေတြမွာ ေကာင္းမြန္တဲ႔ အေလ႔အထနဲ႕ အျပဳအမူေတြရွိလာေအာင္ ေလ႔က်င္႔ေပးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ သင္ယူလိုစိတ္၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္လိုစိတ္ေတြ ရွိလာ ေအာင္နဲ႕ ၀န္ထမ္းေတြတိုးတက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးရပါမယ္။
လုပ္ငန္းေတြမွာ Management နဲ႕ Leadership ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးၿပည့္စံုတဲ႔ ဦးေဆာင္မႈမ်ိဳးလိုအပ္ပါတယ္။ ရိုးသားမႈနဲ႕ သမာဓိရွိတဲ့၊ ပိုင္ပိုင္နိုင္နိုင္ဆံုးၿဖတ္မႈနဲ႕ လုပ္ရဲကိုင္ရဲရွိတဲ့၊ ပူးေပါင္းမႈနဲ႕ ညိွႏွိဳင္းေဆာင္ရြက္နိုင္စြမ္းရွိတဲ႔၊ လိုက္ေလွ်ာညီေထြၿဖစ္ၿပီး အလုိက္သင္႔ ၿပဳၿပင္နိုင္စြမ္းရွိတဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြအၿပင္ ဥာဏ္ရည္ျမင္႔တဲ႔၊ အင္အားရွိတဲ႔၊ ဇြဲရွိတဲ႔၊ အေၿမာ္အၿမင္ရွိတဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြ အဖြဲ႕အစည္းမွာ စံနမူနာယူစရာအၿဖစ္ ရွိေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ႔ Management နဲ႕ Leadership ရဲ႕ ကြာျခားမႈကို သတ္မွတ္လို႕မရနိုင္ပါဘူး။ Management ပဲရွိၿပီး Leadership မရွိရင္ မၿပည့္စံုသလို Leadership ပဲရွိၿပီး Management မရွိရင္လည္း မၿပည့္စံုပါဘူး။
အားေကာင္းတဲ႔ Management သာရွိၿပီး Leadership ေကာင္းေကာင္းမရွိတဲ႔ အဖြဲ႕အစည္းမွာ အမိန္႔ညြန္ၾကားခ်က္ေတြမ်ားၿပီး အမိန္႔ညြန္ၾကားခ်က္အတိုင္း အလုပ္ၿပီးရံုသာလုပ္တဲ႕ သေဘာမ်ိဳးရွိလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုအဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးကို Bureaucratic အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးအျဖစ္ သတ္မွတ္ေလ႔ရွိပါတယ္။ အားေကာင္းတဲ႔ Leadership သာရွိၿပီး Management ေကာင္းေကာင္းမရွိတဲ႔ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာေတာ႕ Leadership ကိုကိုးကြယ္မႈရွိလာနိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ စနစ္တက်စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္စြမ္း (Management) နဲ႔ ဦးေဆာင္ႏိုင္စြမ္း (Leadership) ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

စက္ဘီးတစ္စီးဝယ္မယ္ဆိုရင္...

စက္ဘီးတစ္စီးဝယ္မယ္ဆိုရင္...
ဒီေခါင္းစဥ္နဲ႕ ေရးဖို႔ျပင္ေနတာ တစ္ပါတ္ေလာက္ရွိျပီ။ A4 တစ္မ်က္နွာေတာ့ စာစီျပီးသြားျပီ။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ခုမွစျပီး စက္ဘီးဝယ္မယ္ အမ်ားဆံုး ႏွစ္သိန္းေလာက္ပဲသံုးမယ္ ဆိုတဲ့သူေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုးလို႔ထင္တဲ့ အႀကံေလးေပးပါရေစ။
ဒီပိုစ့္က စက္ဘီးနဲ႔ပါတ္သက္လို႔ ဘာမွမသိေသးသူေတြအတြက္ ရည္ရြယ္တာပါ။ သိျပီးသားသူေတြကလဲ ထပ္မံျဖည့္စြက္ျပင္ဆင္ေဆြးေႏြးေပးပါအံုး။
ႏွစ္သိန္းေလာက္နဲ႕ဆို MTB မွာ ေရြးစရာ ႏွစ္ခုပဲရွိပါတယ္။
၁။ တရုတ္ဘီး သက္သာတာဝယ္မလား။
၂။ အေဟာင္းဝယ္မလား ေပါ့။
၁။ တရုတ္ဘီးထဲကဆို သံုးသိန္းဝန္းက်င္ေလာက္သံုးရင္ Kaze. twitter. xds. java gtm စသျဖင့္ရွိတယ္။ ႏွစ္သိန္းေအာက္ဆိုရင္ေတာ့ ဟိုနားဒီနားစီးဖို႔နဲ႔ day return trip ေတြအတြက္ အဆင္ေျပေလာက္ပါတယ္။ ျဖစ္ေလ့ရွိတာေတြကေတာ့ fork ပ်က္မယ္ gear ဂ်မ္းျဖစ္မယ္။ ဘရိတ္တိုင္ပါတ္မယ္ :P အဲ့ေလာက္ပါပဲ။ :)
၂။ အေဟာင္းဝယ္မယ္ေပါ့။ အဲ့ေနရာမွာ ႏွစ္မ်ဳိးထပ္ခြဲႏိုင္ေသးတယ္။
က။ ကြန္တိန္နာဘီးေရာင္းတဲ့ဆိုင္ေတြက ဝယ္မလား။
သူ႔မွာေတာ့ ဘီးေဂြဆိုဒ္ 26"/29" နဲ႔ gear 3x6/7/8 ေတြရႏိုင္တယ္။ brand အမွန္ေတြရႏိုင္တယ္။ frame အမွန္ေတြလဲရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူသစ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ဆို ေရြးခ်ယ္ဖို႔ေတာ္ေတာ္ခက္ပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာ frame မွာ အက္ရာပါေနတာတို႔။ gear မွာ error တတ္ေနတာက လက္ပူတိုက္ျပင္ထားေလ့ရွိေပမယ့္ သူ႔ထဲမွာထည့္တဲ့ ပစၥည္းေလးေတြကို ျဖစ္သလိုအေပါစားျပန္ထည့္ထားတာတို႔ေပါ့။ ဒါေတာင္ ေစ်းကို လူေပၚမူတည္ျပီး ဂ်င္းထည့္တာ မပါေသးဘူးေနာ္။ အဲ့ဒိေတာ့ ကြန္တိန္နာ ဘီးဝယ္မယ္ဆိုရင္ စက္ဘီးအေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းနားလည္သူေတြရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ သြားဝယ္သင့္တယ္ဗ်။
ခ။ စက္ဘီးေလာကထဲကပဲ စီးေနတဲ့ဘီးကိုျပန္ဝယ္မလားေပါ့။
ဒီကိစၥကေတာ့ မဆိုးဘူးဗ်။ စက္ဘီးေလာကထဲကသူေတြအခ်င္းခ်င္း ဆိုေတာ့ သူတို႔နံမည္ပ်က္မွာစိုးလို႔ ဂ်င္းထည့္တာနည္းႏိုင္တာေပါ့ေလ။ ဂ်င္းမထည့္ဘူးလို႔ေတာ့ မေျပာဘူးေနာ္။ :) ။ ပိုေကာင္းတာကေတာ့ သူတို႔ဘီးကို ဘာလို႔ျပန္ေရာင္းတာလဲဆိုတာ ေသေသခ်ာခ်ာေမးပါ။ လိုင္းေျပာင္းမွာမို႔လား။ ပိုေကာင္းတာဝယ္မို႔လား။ လက္ရွိဘီးမွာေကာ ဘာအျပစ္ရွိလဲေပါ့။ ကြန္တိန္နာဘီးထက္ေတာ့ ေစ်းနည္းနည္းပိုႏိုင္ေပမယ့္ ပိုစိတ္ခ်ရႏိုင္ပါတယ္။
ဒီေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ အၾကမ္းဖ်ဥ္းအတြက္ လံုေလာက္ျပီထင္ပါတယ္။
နိဂံုးခ်ဳပ္ေျပာရရင္ေတာ့ စက္ဘီးတစ္စီးမဝယ္ခင္မွာ ဒီေမးခြန္းေလးေတြ အရင္ေျဖၾကည့္ပါ။
၁။ ဘာလို႔စက္ဘီးစီးခ်င္တာလဲ။ ေပၚပင္စီးခ်င္တာလား။ ဝါသနာပါတာလား စသျဖင့္ေပါ့။
၂။ ဘယ္လိုစီးခ်င္တာလဲ။ ျပိဳင္ဘီးလား။ ခရီးသြားခ်င္တာလား။ လမ္းၾကမ္းလား။ စတန္႔လား။ စသျဖင့္ေပါ့။
စက္ဘီးကို ရူးသြပ္လို႔ တစ္ကယ္စီးခ်င္တာေသခ်ာျပီဆိုရင္ေတာ့ မတတ္ႏိုင္ေသးရင္ ပိုက္ဆံစုပါ။ ေပါေခ်ာင္ေကာင္းမဝယ္ပါနဲ႔။ တတ္ကြ်မ္းနားလည္သူေတြကို ရႏိုင္သမွ် အကူအညီေတာင္းပါ။ အရည္အေသြးေကာင္းတာသာသံုးပါ။ စက္ဘီးကို တစ္ကယ္ရူးသြပ္တဲ့သူတိုင္းကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ တတ္ႏိုင္သေလာက္ အေကာင္းဆံုးဆိုတာေတြကို ရႏိုင္ေအာင္ တစ္ခ်ဳိ႕အရာေတြကို စြန္႔လြတ္ထားသူေတြမ်ားပါတယ္ဗ်ာ။ စက္ဘီးေလာက က ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္ဗ်ာ။
Credit : Myo Myint Bo YFC

စက္ဘီးစီးၿခင္းရဲ႔ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ

ကဲဒီတစ္ခါေတာ့ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ေရးလုုိ႔ စက္ဘီးစီးၿခင္းရဲ႔ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုု အက်ယ္တ၀င့္ေလး ေရးၿပခ်င္ပါတယ္။
ဟုုိတစ္ေန႔က ေရးခဲ့သလုုိပဲ စက္ဘီးစီးလုုိ႔ ပိုုၿပီးက်န္းမာလာေစတဲ့ နည္းလမ္း၊ အခ်က္စုုစုုေပါင္း ၈ ခ်က္ကိုု ေၿပာၿပခ်င္ပါတယ္။
၁) ပိုုၿပီး စမတ္က်လာမယ္
ဟုုတ္ပါတယ္။ ကိုုယ္ကာယ ေလ့က်င့္ခန္းလုုပ္ေပးတာဟာ ေကာင္းတယ္လုုိ႔ လူတုုိင္းသိၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲမွာမွ စက္ဘီးစီးတာကိုု ေလ့က်င့္ခန္းတစ္ခုုလုုိ စီးေနသူေတြမွာ ဦးေႏွာက္စြမ္းအား တုုိးတက္ေစပါတယ္။ စက္ဘီးစီးအားကစားဟာ ပုုိၿပီးသာလြန္ေကာင္းမြန္တာကေတာ့ သူဟာ အၿပင္ေလာကၾကီးမွာ လုုပ္ရတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းပါ Outdoors Exercise တစ္မ်ိဳးပါ။ ေနရာခပ္ေ၀းေ၀းကိုုလည္း သင့္ကိုု ယူေဆာင္သြားေပးႏိုုင္တယ္ မဟုုတ္လား။
အသက္ၾကီးပိုုင္း လူေတြမွာဆုုိရင္ အဇိုုင္းမားေရာဂါ Alzheimer's Disease လို သတိေမ့ေရာဂါလို ေရာဂါဆုုိးေတြကိုုေတာင္ ေပ်ာက္ကင္းေစပါတယ္။
ကေလးေတြဆုုိရင္လည္း စက္ဘီးစီးေနရင္ ဦးေႏွာက္ဖံြ႔ၿဖိဳး တုုိးတက္မႈက အံ့မခန္း တုုိးတက္လာေစပါတယ္။
၂) အနာေဟာင္းေတြ၊ ဒဏ္ေတြၿဖစ္ခဲ့ရင္လည္း စက္ဘီးစီးၿခင္းက သက္သာေစပါတယ္။ တစ္ခ်ိုဳ႔လူငယ္ေတြဆုုိရင္ အသည္းကြဲဒဏ္ရာကိုု စက္ဘီးစီးၿပီး ကုုသၾကတယ္ဗ်။ ;D ကုုေနတဲ့သူေတြ အေတာ္မ်ားသား။
သက္ၾကီး၊ ၀ါၾကီးပုုဂိၢဳလ္တစ္ခ်ိဳ႕အေပၚ ေလ့လာမႈမ်ားမွာ ေတြ႔ရတာက စက္ဘီးကိုု ေန႔စဥ္ပံုုမွန္စီးနင္းသူ လူၾကီးေတြမွာ ဒူးနာတာတုုိ႔၊ အဆစ္အၿမစ္ ကိုုက္ခဲတာတုုိ႔ကိုု သိသိသာသာ သက္သာေစတာပါ။
ဒီအခ်က္က ဘာကိုုသက္ေသၿပေနသလဲဆုုိေတာ့ က်ေနာ္တုုိ႔ အသက္ဘယ္ေလာက္ၾကီးၾကီး၊ ေလ့က်င့္ခန္းေလး ပံုုမွတ္လုုပ္မယ္၊ တစ္ေန႔ကိုု ၁၅ မိနစ္ၿဖစ္ၿဖစ္ေပါ့ဗ်ာ၊ ဒါဆုုိရင္ ေတာ္ေတာ္အက်ိဳးၾကီးမားတယ္ေပါ့။
၃) ႏွလံုုးအားေကာင္းေစတယ္
စက္ဘီးစီးတာဟာ ႏွလံုုးအတြက္ အလြန္ေကာင္းတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းတစ္ခုုပါ။ ခင္ဗ်ားဟာ စက္ဘီးစီးရတာကိုု အရူးအမူးစြဲလမ္းေနတာလည္း ၿဖစ္ခ်င္ၿဖစ္မယ္ (အဲ့ဒါလည္း ေကာင္းတာပဲေနာ့)။ ေလ့လာမႈေတြအရေတာ့ ေန႔စဥ္ပံုုမွန္စီးေနသူေတြဟာ ပံုုမွန္မစီးနင္းသူေတြထက္ေတာင္ ေသြးတုုိးၿဖစ္ႏိုုင္ေခ်က ၃၀ ရာခုုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ေလ်ာ့နည္းပါတယ္။
ကဲ ဘယ္သူေတြ ေန႔တုုိင္းစီးေနလဲေဟ့။
၄) ပိုုၿပီး ဆက္စီက်တယ္၊ ခုုေခတ္လုုိဆုုိ “ကိတ္” လာတယ္ေပါ့ဗ်ာ။
ဒါကေတာ့ ဘီးသမားေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုုးသတင္းလုုိ႔ ဆုုိရမွာေနာ့ 😀
အေနာက္ဥေရာပက ေလ့လာမႈမ်ားအရေတာ့ စက္ဘီးသမားေတြဟာ သာမာန္လူေတြထက္ ရာခိုုင္ႏႈန္း ၁၀ ေက်ာ္ ၁၅ ေလာက္ကိုု ပိုုၿပီး ေအးေဆးတယ္၊ ညာဏ္ေကာင္းတယ္၊ ေတာ္တယ္ေပါ့ဗ်ာ ဟဲဟဲ။
အဲ လူတစ္ရာမွာ ၂၀ ေက်ာ္ေလာက္က စက္ဘီးသမားဆုုိရင္ သူတုုိ႔ပိုုၿပီးေရြးခ်ယ္ခ်င္တဲ့ ခင္ပြန္းေလာင္း၊ ဇနီးေလာင္းဆုုိပဲ၊ ကဲ စက္ဘီးစီးၾကစိုု႔ဗ်ာ။
၅) အဆီက်ေစတယ္
ဒါကေတာ့ ခင္ဗ်ားကိုု အံအားသင့္ေစမွာေတာ့ မဟုုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အဆီက်တယ္ဆုုိတာမွာ လုုိအပ္တဲ့အဆီနဲ႔ မလုုိအပ္တဲ့အဆီဆိုုတာ ရွိပါတယ္။ ပံုုမွန္ စက္ဘီးစီးတာကေတာ့ မလုုိအပ္တဲ့အဆီေပါ့ဗ်ာ၊ အဆီပိုုေတြကိုု ေလာင္ကၽြမ္းသြားေစတာဗ်။ ဒါကေတာ့ ယံုုဗ်ာ။
ဘယ္မီဒီယာမဆုုိ အေသေၾကာ္ၿငာတာကေတာ့ အဆီက်ဖုုိ႔ ဓါတ္စာေရွာင္ပါ၊ ပိန္ေဆး ဘယ္လုုိပိန္ေစတာ၊ အဆီက်တဲ့ခါးပတ္၊ ဘာညာေပါ့ဗ်ာ။ ေၾကာ္ၿငာပါလိမ့္မယ္။
ဒါေပမယ့္ သိပံပညာကေတာ့ သူတုုိ႔နဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုုပ္၊ စက္ဘီးစီးတာဟာ အဆီေတြကိုု က်ဆင္းေစတယ့္ အေကာင္းဆံုုးေဆးလုုိ႔ သက္ေသၿပေနပါတယ္။
၆) ေသြးတိုုး၊ ဆီးခ်ိဳတင္မကဘူးေနာ္ စက္ဘီးစီးၿခင္းဟာ ကင္ဆာေရာဂါကိုုပါ ကာကြယ္ေပးႏိုုင္တယ္တဲ့ဗ်ာ။
စက္ဘီးပံုုမွန္စီးေနတဲ့သူေတြဟာ မ်ားေသာအားၿဖင့္ေတာ့ ပိန္ပိန္သြယ္သြယ္ေတြမ်ားတယ္ေပါ့၊ ခပ္၀၀ေတြလည္း ပါပါတယ္) ခႏာကိုုယ္အေလးခ်ိန္ကုုိ ထိန္းထားေပးသလုုိ ၿဖစ္ေနတယ္၊ ပံုုမွန္ေလ့က်င့္ခန္း လုုပ္ေနသလုုိလည္း ၿဖစ္တယ္၊ ၿပီးေတာ့ စက္ဘီးစီးလုုိ႔ ေခၽြးထြက္မယ္၊ ေရအမ်ားၾကီးေသာက္မယ္ (ဘီယာေသာက္ရင္ ပိုုေကာင္းတယ္လုုိ႔ ေၿပာၾကတာပဲ ဟက္ဟက္)၊ ဗိုုက္ဆာမယ္ ညာဏ္ေလးကူၿပီး အာဟာရၿပည့္တာကိုု ဥပမာ အသီးအရြက္ေတြ၊ အာလူးတုုိ႔ ပဲတုုိ႔ အမ်ားၾကီးစားမယ္၊ ဒါဆုုိရင္ သင့္ေလ ွ်ာ္တဲ့ ဓါတ္စာကိုု စားသလုုိၿဖစ္ေနတယ္။ အဲ့ဒီအခ်က္ေတြက ကင္ဆာကိုု အလုုိလုုိ ကာကြယ္ၿပီးသားၿဖစ္ေနၿပီေလ။
လူေပါင္း တစ္ေသာင္းေက်ာ္ကိုု ေလ့လာမႈၿပဳထားတဲ့ သုုေသသနစာတမ္းတစ္ခုုမွာဆုုိရင္ ငယ္ငယ္က စက္ဘီးစီးနင္းတာ ခပ္မ်ားမ်ားလုုပ္ထားသူေတြဟာ လူလတ္ပိုုင္း၊ လူၾကီးပိုုင္းအရြယ္ကိုု ခ်ဥ္းကပ္လာၿပီဆုုိရင္ အဆုုတ္ကင္ဆာဆုုိတာ ဘာလဲ၊ ေလၿဖတ္တာဆုုိတာ လံုုး၀မရွိဆုုိသလုုိ ေဒါင္ေဒါင္ၿမည္က်န္းမာေရး ေကာင္းေစတယ္တဲ့ဗ်ာ။
၇) ကုုိယ့္ကုုိယ္ကိုု ေက်နပ္တယ္၊ အားရတယ္၊ ယံုုၾကည္မႈေတြ တုုိးတက္လာေစတယ္
ဒါကေတာ့ စက္ဘီးသမားတုုိင္းသိတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ စက္ဘီးစီးတယ္ဆုုိတာ ကိုုယ့္ကိုုယ္ကိုု သတိၾကီးၾကီးထားရတယ္ဗ်၊ အထူးသၿဖင့္ လမ္းမၾကီးေတြမွာ နင္းေနရင္ေပါ့ဗ်ာ၊ အခုုေခတ္ကလည္း ကားေတြက တအားမ်ားတာကိုုး။ အဲ့ေတာ့ သတိေတြ အရင္ကထက္ ပိုုကပ္လာတယ္။ အမွားကိုု နည္းႏိုုင္သမ ွ် နည္းေအာင္ ေရွာင္ဖုုိ႔ လုုိအပ္မွန္းသိလာတယ္။ သူမ်ားေတြကိုု ေလးစားရမွန္း သိလာသလုုိ (လမ္းမေတြေပၚဆုုိရင္ ကားသမားေတြေပါ့ဗ်ာ)
ကိုုယ့္ကုုိယ္ကိုုလည္း ေလးစားမႈတုုိ႔၊ ယံုုၾကည္မႈတုုိ႔ ပိုုၿပီးတုုိးလာတယ္။
စက္ဘီးစီးေနရင္း၊ ဒါမွမဟုုတ္ စက္ဘီးေလးေဘးခ်ၿပီး ကိုုယ့္ကိုုယ္ကုုိ ဖံုုးေလးနဲ႔ ဆဲလ္ဖီေလးဆြဲ၊ ဓါတ္ဖမ္းေပါ့၊ ေဖ့စ္ဘုုတ္ေလးေပၚတင္၊ ခပ္ၾကြားၾကြားေလး ေနၿပလုုိက္ရင္ ဘ၀အေမာေတြေၿပၿပီး ေလာကၾကီးကိုု အန္တုုမယ့္ စိတ္ေတြ ေပၚေပါက္လာတာဟာ စက္ဘီးသမားေတြရဲ႔ ဖီးလ္ တစ္မ်ိဳးပါပဲ။
၈) ေနာက္ဆံုုးအခ်က္ကေတာ့ “စက္ဘီးစီးရင္ အသက္ပိုုရွည္ေစတယ္” ဆိုုတာပါပဲ။
Tour De France ကမ႓ာ့နာမည္အၾကီးဆံုုး စက္ဘီးၿပိဳင္ပြဲ “တုုိး ဒြတ္ ဖရန္႔စ္” မွာ ဟုုိးအရင္တုုန္းကိုု ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ စီးနင္းခဲ့သူတစ္ဦးအေပၚ ေလ့လာမႈအရ စက္ဘီးစီးၿခင္းဟာ က်ေနာ္တုုိ႔ဆီက “အသက္ကေလးရယ္ရွည္ေစလုုိ မန္းေတာင္ရိပ္ခုုိ” ဆုုိသလုုိ၊ သူ႔အသက္ကိုု ရွည္ေစတယ္ဆိုတာ ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။
သာမာန္လူေတြ ၇၃ ႏွစ္ အထိ ေနထုုိင္ႏိုုင္ၾကခ်ိန္မွာ အရင္က အဲ့ဒီမွာ စက္ဘီးၿပိဳင္ပြဲ၀င္ခဲ့ဖူးသူေတြဟာ သက္တမ္း ၈၁ ႏွစ္အထိ အသက္ရွည္ရွည္ေနထုုိင္ခဲ့ၾကတာကိုု ေတြ႔ရပါတယ္။
ကဲ စက္ဘီးစီးၾကပါစိုု႔လားဗ်ာ။
ေလးစားလ်က္
ကိုုဘုုိဘုုိ
Ref: Internet

Nick Vujicic ၏ စိတ္ခြန္အားေပးသည့္ စကားစုမ်ား

ကြ်န္ေတာ့္ဟာ ေျခေထာက္ မပါဘူး လက္ မပါဘူး..ဒါေပမဲ့ ခင္ဗ်ားတို့ စိတ္မပူပါနဲ့ ..
ထို့စကားကို.စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရးစကားေျပာကြ်မ္းက်င္သူတစ္ဦးျဖစ္သူNick Vujicic ကေျပာခဲ့ျခင္း
ျဖစ္ပါတယ္..သူ၏စကားကိုၾကည့္ျခင္းျဖင့္မသန္ေပမဲ့စြမ္းတဲ့သူ့စိတ္ဓာတ္ကိုအားက်ဖြယ္ ျမင္ေတြ႔ရပါတယ္..
သူ့သည္အသက္ ၁၇ ႏွစ္မွာ Life Without Limbs ဆိုတဲ့ အသင္းကို တည္ေထာင္ျပီး မိန့္ခြန္းေျပာဆိုျခင္းနဲ့ ကုိယ္အဂၤါမသန္စြမး္သူေတြကုိ ေထာက္ပံ့ကူညီရင္း ဇနီးျဖစ္သူ Patricia Maier နဲ့အတူ ဘ၀၇ဲ့ အဓိပၸာယ္ကို ရွာေဖြလ်က္ရွိသူျဖစ္ပါတယ္။
အခုေဖာ္ျပမွာက လူငယ္ေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္ သူေျပာခဲ့တဲ့ မိန့္ခြန္း (သို့) စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရး
စကားမ်ားစြာ ထဲက အေျခခံ အခ်က္တခ်ိဳ့ပဲျဖစ္ပါတယ္....
၁၊ မ်က္ရည္က်တဲ့အခ်ိန္မွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မခ်ပါနဲ့...အဲဒီအခ်ိန္မွာ အဆိုးျမင္စကားေျပာဆိုျခင္း နည္းႏုိင္သမ်ွနညး္ပါေစ။
၂။အခက္အခဲ ကိစၥတစ္ခုကို အျမဲ ေတြးေတာ ပူပန္မေနပါနဲ့...ခံစားခ်က္တုိင္းကို သင့္ ဆီမွာ ေသာင္တင္မေနပါေစနဲ့...သင့္မွာ တုိင္ပင္စရာ သူငယ္ခ်င္းေတြ မိဘေတြရွိေသးတာကို
သတိရပါ။
၃။ မွားမွာကို မေၾကာက္ပါနဲ့...တကယ္လို့ မွားခဲ့ရင္ေတာင္ ဦးေႏွာက္ေျခာက္မခံပါနဲ့၊ လူ့ဘ၀ဆိုတာ အမွားအမွန္ဒြန္တြဲေနတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လို အေျခအေနပဲျဖစ္ျဖစ္..
.ေနာက္ဆံုးျပန္စဥ္းစားၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ...ျပီးခဲ့တဲ့ အမွားေတြဟာ သိပ္ေတာ့အေရးမၾကီးလွတာကို ခံစားရပါလိမ့္မယ္။
၄။ အဆိုးျမင္ျခင္းဟာ လူေတြမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုအဆိုးျမင္တဲ့အရာ ေတြဟာ ဘ၀ရဲ့ ေသးငယ္တဲ့ အစိတ္အပိုင္း ေတြဆိုတာ နားလည္ဖို့လိုပါတယ္။ တကယ္ေတာ့.. စိတ္ခံစားခ်က္ကို ဦးစားမေပးပဲ မွ်တေအာင္ အေကာင္းျမင္စိတ္ေလးနဲ့ အစားထုိ္းေပးဖို့လို္ပါတယ္။
၅။ တကယ္လို့ တစ္ေယာက္ေယာက္က သင့္ကို အဆက္အသြယ္လုပ္သည္ျဖစ္ေစ...မလုပ္သည္ျဖစ္ေစ .. စကားေျပာေျပာ မေျပာေျပာ ... ဒါဟာသာမန္ပါပဲ။ ေရးၾကီးခြင္က်ယ္ အက်ယ္ခ်ဲ့ေနစရာ မလိုပါဘူး။ ေတြးျပီး ၀မ္းနည္းမေနသင့္ပါဘူး။
၆။ တကယ္လို့ သင္ တစ္ခုခုကို နားမလည္ရင္... ေမးျမန္းေျပာဆိုပါ၊ နားလည္ျပီဆုိရင္ေတာ့ ရင္ထဲမွာပဲ သိမ္းထားပါ...သိိလိုက္ရတဲ့ အတြက္ ၀မ္းသာပါ။
၇။ ဦးေႏွာက္ေျခာက္စရာ ကိစၥေတြ အားလံုးက မိမိဘာသာရွာတာေတြ မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ့္ဘာသာ ေျဖ၇ွင္းဖို့ ၾကိဳးစားပါ...သူငယ္ခ်င္းေတြကို ငုိယို စိတ္ပူပန္ေစမဲ့ အစား ... သူတို့ေတြနဲ့ အတူတူ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနပါ။
၈။ ေျပာျပီးသား ကတိတည္ပါေစ။ စကားကို လြယ္လြယ္ေျပာဆုိျခင္းက သင့္အေပၚမွာ မိတ္ေဆြေတြ ယံုၾကည္မွု နညး္ပါးေစပါတယ္။
၉။ ဘယ္လိုအေျပာင္းအလဲ အတားအဆီးရွိပါေစ... မူလသင္လုပ္ေနက် ေန့စဥ္ဘ၀ကို မဆံုးရွံုးပါေစနဲ့.. အခ်ိန္မွန္စား... အခ်ိန္မွန္အိပ္စက္ပါ။
၁၀။ ကိစၥတစ္ခု လုပ္တဲ့အခါ မေၾကာက္မရြံံ့ လုပ္ေဆာင္ပါ။ ထိခုိက္ နာက်င္မွာ မေၾကာက္ပါနဲ့။ မွားယြင္းေျပာဆိုမိမွာကိုလဲ မေၾကာက္ပါနဲ့။ ျပီးခဲ့တဲ့ အရာေတြကိုလဲ ျပန္စဥ္းစား ပူပန္မေနပါနဲ့။ မေရာက္ေသးတဲ ့အနာဂတ္ကုိလဲ
ေတြးပူမေနပါနဲ့။
၁၁။မွားသည္ျဖစ္ေစ...မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊လမ္းေၾကာင္းဦးတည္ရာရွိပါေစ...ယံုၾကည္မွုနဲ့ေရွ့တိုး
ေဆာင္ရြက္ပါ။
လက္ရွိဘ၀ကို အျမဲသံုးသပ္ၾကည့္ျပီး ရွင္သန္ေနထုိင္ပါ။ ဘယ္လိုလူေတြနဲ ့ေတြ့ေတြ့ မုန္းတီးစရာ မလိုပါဘူး...အမွားအမွန္လူ့ေလာကမွာ အမွားကေန သင္ခန္းစာယူျပီး အမွန္ကို ေရွ့တိုး ေဆာင္ရြက္ပါ။
၁၂။ သင့္ကုိယ္သင္ ညံ့ဖ်င္းတယ္လို့ ထင္တာဟာ လိမ္လည္မွု တစ္ခုပါပဲ။ သင္ဟာ ဘာမွတန္ဖိုးမရွိဘူးလို့ ထင္ျခင္းကလဲ မွားယြင္းတဲ ့အေတြးတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။
၁၃။ ဘယ္အရာကုိမွ မေၾကာက္ပါနဲ့။ ေလာကမွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းတာေတြက မ်ားပါတယ္။ သင္ေၾကာက္ေနလို့လဲ ကုန္ဆံုးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အခက္အခဲ ၾကံဳလာရင္ ေျဖရွင္းပါ...ေျဖရွင္းလို့မရႏုိင္ရင္.
..စြန့္လႊတ္ရံုပါပဲ။ ေတြးေတာ ေၾကာက္ရြ့ံမေနပါနဲ့။
၁၄။ ဘယ္ေလာက္ အားကိုးရတဲ့သူျဖစ္ပါေစ၊ စကားအားလံုးကို အက်ိဳးမရွိပဲ ထုတ္ေဖာ္မေျပာဆိုသင့္ပါဘူး။
၁၅။ ဘာေျပာရမွန္းမသိတဲ့အခါမွာလဲ ဘာမွမေျပာပါနဲ့...ဆိတ္ဆိတ္ေနပါ။ေျပာရင္းနဲ ့အမွားပါတတ္လို့ပါ။
၁၆။ရလဒ္ အတြက္ ပူပန္မေနပါနဲ့... အေကာင္းဆံုးလုပ္ေဆာင္ပါ။ ရလဒ္ကအလိုလိုလိုက္ပါလာပါလိမ့္မယ္။
၁၇။ေနာင္တ မရပါေစနဲ့... ေနာင္တရျခင္းက အမွားလုပ္လိုက္တာထက္ပိုျပီးေၾကာက္စရာေကာင္းပါတယ္။
သင့္ရဲ့ ကုိယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွုလဲ ပ်က္ျပားေစပါတယ္။ မွားျပီးရင္းမွားတာေတြ ၾကံဳေတြ့ရတတ္ပါတယ္။
၁၈။ဘာကိစၥပဲ ၾကံဳၾကံဳ...ကုိယ့္ကိုယ္ကို ဒါျဖစ္သင့္ပါတယ္ေလ လို့ေျပာပါ... ငါ့က်မွ ဘာလို့ ဒုကၡေရာက္ရတာလဲလို့ မညည္းတြားပါနဲ့။ အခုသင္ခံစားေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ ကမၻာၾကီးရဲ့ တျခားေနရာမွာ အခက္အခဲဒုကၡ ခံစားညည္းတြားေနတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။
၁၉။ဘ၀မွာ ခါးသီးျခင္းႏွင့္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အရာေတြကို ေရြးခ်ယ္ရမယ္ဆိုရင္... ခါးသီးျခင္းကို ေမ့ပစ္ျပီး ပိုေကာင္းတာေရြးပါ။
၂၀။ကုိယ္လက္အဂၤါခ်ိဳ့တဲ့ေနပါေစ...ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထုိင္ပါ။
၂၁။တကယ္လို့ ကြ်န္ေတာ္က်ရွံဳးရင္ ထပ္ၾကိဳးစားမယ္....တစ္ၾကိမ္ျပီး တစ္ၾကိမ္ေပါ့... တကယ္လို့ သင္က်ဆံုးခဲ့ရင္ေရာ ထပ္ၾကိဳးစားမွာလား...လူ့စိတ္၀ိဥာဥ္ဟာကြ်န္ေတာ္တုိ့ထင္ထားတာထက္ ပိုမိုျပီး အခက္အခဲေတြကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏုိင္ပါတယ္။ သင္ဘယ္လိုနိဂံုးခ်ဳပ္ခ်င္လဲဆိုတာေပၚမွာပဲ မူတည္ပါတယ္။
Credit....
Copy Barlarlar

စက္ဘီးစီးသူမ်ား လုိက္နာရန္စည္းကမ္းမ်ား

(၁) ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ လမ္းေပၚတြင္ စက္ဘီးစီးလွ်င္ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မ်ားနည္းတူ လမ္းစည္းကမ္းကုိ လုိက္နာရမည္။
(၂) မစီးဘဲ တြန္းသြားပါက ေျခက်င္ေလွ်ာက္သူမ်ားလုိက္နာရန္ စည္းကမ္းအတုိင္း လုိက္နာရမည္။
(၃) စက္ဘီးတြင္ ဘရိတ္၊ ေျခနင္း၊ အခ်က္ေပးေခါင္းေလာင္း ေကာင္းမေကာင္းစစ္ေဆး၍ ေကာင္းမြန္မွသာစီးရမည္။
(၄) စက္ဘီးကုိ လက္ႏွစ္ဘက္လုံးလႊတ္မစီးရ
(၅) သာမန္အားျဖင့္ လက္ယာဘက္သုိ႔ကပ္၍စီးရမည္၊ သတ္မွတ္ထားေသာ စက္ဘီးလမ္း႐ွိပါက ထုိလမ္းမွ စီးရမည္။
(၆) မူးယစ္ေနစဥ္ စက္ဘီးမစီးရ၊ ေျခနင္းမမီေသာ စက္ဘီးကုိမစီးရ။
(၇) လူသြားစႀကၤ ံ၊ လမ္းေပၚကၽြန္း၊ ကၽြန္းအမွတ္အသားေပၚ မစီးရ။
(၈) စက္ဘီးကုိ အဆန္းထြင္ မစီးရ၊ ရင္ေဘာင္တန္းမစီးရ။
(၉) ယာဥ္ေၾကာကုိ ဆန္႔က်င္မစီးရ။
(၁၀) သြားလာေနေသာယာဥ္၏ ေနာက္/ေဘးမွ ကပ္၍ တြယ္၍ မစီးရ။
(၁၁) စက္ဘီး၏ေနာက္ ပစၥည္းတင္စင္ေပၚ လူတစ္ဦးသာတင္စီးႏိုင္သည္၊ အျခားမည္သည္ေနရာတြင္မွ လူပုိမတင္ရ။
(၁၂) စက္ဘီး၏ေနာက္ ပစၥည္းတင္စင္ေပၚ အလွ်ား (၂) ေပ၊ အနံ (၂) ေပ၊ အျမင့္ (၂) ေပထက္ပုိေသာ ပစၥည္းမတင္ရ။
(၁၃) မထိန္းသိမ္းႏုိင္သည့္ ပစၥည္းအေလးႏွင့္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ႏိုင္ေသာ ပစၥည္း မတင္ရ။
(၁၄) စက္ဘီးအ႐ွိန္ေလ်ာ႔ရန္၊ ေကြ႔ရန္၊ ေက်ာ္တက္ရန္၊ တည့္တည့္သြားရန္၊ ရပ္ရန္စသည့္တုိ႔အတြက္ လက္ျဖင့္ႀကဳိတင္အခ်က္ျပရမည္။
(၁၅) စက္ဘီးေ႐ွ ႔တြင္ မီးအျဖဴတစ္လုံး၊ ေနာက္တြင္ အေရာင္ျပန္ျပားအနီတစ္ခု၊ ေျခနင္းမ်ားတြင္ အေရာင္ျပန္ျပားမ်ား တပ္ဆင္ရမည္။
(၁၆) ညအခ်ိန္တြင္ မီးထြန္း၍ စီးရမည္။

Photo Essay အပိုင္း ၁

Photo Essay ဆိုတာကို တကယ္စာေတြ႕ လက္ေတြ႕ သင္ၾကားခြင့္ရခဲ့တာကေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ၆ ႏွစ္ေလာက္က ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္စင္တာက ကမကထျပဳလုပ္ၿပီး ဆရာ Kevin Moloney က ပို႔ခ်ေပးတာပါ။ အခ်ိန္ပိုင္းတာ တက္ခဲ့ရတာျဖစ္ေပမယ့္ ဆရာကိုယ္တိုင္က ထင္ရွားတဲ့ Photo Essay ေတြကို ဖန္တီးခဲ့ၿပီး အသင္အျပလည္း ေကာင္းပါတယ္။ဆရာ့ဆီကေန သင္ယူေလ့လာစရာေတြ ဗဟုသုတေတြ အမ်ားရခဲ့ပါတယ္။ ဒီသင္တန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံ ဓာတ္ပံုအသင္းရဲ႕ ေက်းဇူးနဲ႔ တက္ခြင့္ရတာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဓာတ္ပံုအသင္း၊ အေမရိကန္စင္တာနဲ႔ ဆရာ Kevin Moloney တို႔ကို အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ရပါတယ္။ အဲဒီသင္တန္းမွာ ရန္ကုန္က ဓာတ္ပံုပညာရွင္ေတြအျပင္ မႏၲေလး ဓာတ္ပံုသမား ကဗ်ာဆရာ ေမာင္နီဦးနဲ႔ပါ အတူတူ တက္ေရာက္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ခင္မင္ရင္းႏွီးခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။
အစပိုင္းမွာ Photo Essay က ကိုယ္နဲ႔ တိုက္႐ိုက္မသက္ဆိုင္ေပမယ့္လည္း ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ၿပိဳင္ပြဲေတြ ဝင္ဖို႔ Photo Essay ေတြ ကိုယ္တိုင္ ႐ိုက္ခဲ့ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က ဓာတ္ပံုၿပိဳင္ပြဲေတြကိုသာ အဓိက ထားတာမို႔ ၿပိဳင္ပြဲနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ Photo Essay မ်ိဳးေတြသာ ႐ိုက္ခဲ့ၿပီး တကယ့္ အႏုပညာေျမာက္တဲ့ Photo Essay ေကာင္းေတြကိုေတာ့ ဒီေန႔အထိ မ႐ိုက္ႏိုင္ေသးပါဘူး။ ႐ိုက္ဖို႔ စိတ္ကူးေတြပဲ ရွိပါတယ္။ၿပိဳင္ပြဲအတြက္ ႐ိုက္ေတာ့ ဆုရ Photo Essay ေတြ ျဖစ္လာတာ သိပ္မဆန္းပါဘူး။ ဒီေန႔ေခတ္ လူငယ္ေတြက ကၽြန္ေတာ့ထက္ ပိုၿပီး ႐ိုက္ႏိုင္ၾကတာကို ေလးစားဂုဏ္ယူရပါတယ္။
အႏုပညာသမား ကဗ်ာဆရာ ေမာင္နီဦးက ပြဲထုတ္ေပးလို႔ သူစီစဥ္ထုတ္ေဝတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ ကၽြန္ေတာ့္ဆုရ Photo Essay နဲ႔ ေဆာင္းပါးကို ပံုနွိပ္ေဖာ္ျပခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ စာအုပ္ထဲမွာ ထည့္ဖို႔အတြက္ကိုပဲ အခုေဆာင္းပါးကို ေရးခဲ့တာပါ။ သူကပဲ ေနာက္ထပ္ဖိတ္ေခၚၿပီး ေဟာေျပာပြဲေလး လုပ္ေပးေတာ့ မႏၲေလးမွာ Photo Essay နဲ႔ပက္သက္ၿပီး ေဟာေျပာခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံဓာတ္ပံုအသင္းရဲ႕All Myanmar Photo Exhibition 2013 မွာ ထပ္ၿပီး ေဟာေျပာခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ ေဟာေျပာပြဲ ၂ခုစလံုးမွာ ကိုယ္ေလ့လာ သင္ယူခဲ့တာေတြ၊ အေတြ႕အၾကံဳေတြ၊ ၿပိဳင္ပြဲေတြကို အေျခခံၿပီး အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးစားေျပာခဲ့ပါတယ္။အဓိကကေတာ့ အခုတင္မယ့္ ေဆာင္းပါးကို အေျခခံၿပီး ေျပာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုေတာ့ ေဆာင္းပါးကို ထပ္ျဖည့္စြက္ထားတာေတြလည္း ပါပါတယ္။ ေဆာင္းပါးက နည္းနည္းရွည္ေတာ့ ခြဲၿပီး တင္ပါ့မယ္။ ေဆာင္းပါးနဲ႔အတူ ကၽြန္ေတာ္ႏိုင္ငံတကာဆုရခဲ့တဲ့ Photo Essay ေတြကို ေလ့လာႏိုင္ဖို႔ တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ မသိေသးတဲ့သူေတြ၊ စိတ္ဝင္စားသူေတြအတြက္ အက်ိဳးရွိမယ္ ထင္ပါတယ္။

“Photo Essay”
ပံုရိပ္ကဗ်ာ
Essay ဆိုတာကို အလြယ္ကူဆံုး ဘာသာျပန္ရရင္ စာစီစာကံုး လို႔ဆိုနိုင္ပါတယ္။သူ႕ရဲ႕သေဘာက အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္တစ္ခုကို အစ၊ အလယ္၊ အဆံုး ေရးဖြဲ႔ရတာပါ။ ဒါေပမယ့္ Essay ဆိုတာ ပံုမွန္စကားေျပထက္ တဆင့္ပိုတဲ့ အေရးအသားမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ စိတ္ခံစားမႈသက္သက္ကို ေပၚလြင္ေအာင္ေရးဖြဲ႔တဲ႔ Essay အေရးအသားေတြလည္းရွိလာပါျပီ။ “Photo Essay” ဆိုတာကလည္းအျဖစ္အပ်က္ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုကို အစ၊ လယ္၊ အဆံုးျပည့္စံုေပၚလြင္ေအာင္ရိုက္ကူးတင္ျပရတာမ်ိဳးပါ။ ဒါေပမယ့္ ခံစားမႈကို ပံုရိပ္ထင္ရတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြမွာေတာ့ စကားလံုးေထာင္ေပါင္မ်ားစြာ ဖြင့္ဆိုခံစားနိုင္တဲ့ ရသေတြ၊ အလကၤလာေတြ ပါ၀င္ေနၾကတယ္။ ဒါအျပင္ အေၾကာင္းအရာကို အဓိကမထားေတာ့ပဲ စိတ္ခံစားမႈ၊ တင္စားဖြဲ႔ဆိုမႈ၊ အႏုပညာသက္သက္ကိုပဲ ရိုက္ကူးတင္ျပတဲ့ Photo Essay ေတြလည္းရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ Photo Essay ဆိုရင္ အေၾကာင္းတစ္ခုကိုသာအဓိကထားတဲ့ သူေတြရွိသလုိ၊ အႏုပညာသက္သက္ကိုပဲ အဓိကထားသူေတြ၊ ဓါတ္ပံုအတတ္ပညာကိုပဲ အဓိကထားသူ အစရွိသည္ျဖင့္ ကြဲျပားလာၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေအာင္ျမင္တဲ့ Photo Essay တစ္ပုဒ္ျဖစ္ဖို႔ ဆိုတာက ဒီအခ်က္ေတြအားလံုးကို လိမၼာပါးနပ္စြာ ေပါင္းစပ္ေပးႏိုင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “Photo Essay” ကို ပံုရိပ္ကဗ်ာ လို႔ ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔ အဓိပါယ္ ဖြင့္ဆုိခ်င္ပါတယ္။ “Photo Essay” ဆိုတာ ပံုရိပ္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႔သီတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ပါ။
အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္အရာတစ္ခုကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု တင္ျပနုိင္ဖို႔ဆိုတာ ဓါတ္ပံုတစ္ပံုတည္နဲ႔ေတာ့ အျမဲတမ္းမလံုေလာက္နိုင္ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္တခုကို ဓါတ္ပံုတစ္ပံုထက္ပိုျပီး တင္ျပမွသာ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာကို ထိထိမိမိျမင္သာေစမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဓာတ္ပံုတပံုထက္ပိုၿပီး တင္ျပရတဲ့ "Photo Essay” ဆိုတာ ေပၚေပါက္လာခဲ့ရတာပါ။ “Photo Essay “ ဆိုတာ အႏုပညာနဲ႔ “Photo Journalism” ကို ေပါင္းစပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ကို ဦးစားေပးတဲ့ Photo Essay ေတြထက္ အႏုပညာကို အားျပဳဖန္တီးတဲ့ Photo Essay ေတြကို ပိုျပီးႏွစ္သက္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ အေျခအေနနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ ေရြးခ်ယ္မႈသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ကို ဦးစားေပးတဲ့ Photo Essay ေတြမွာလည္း အႏုပညာရသေတြ ထပ္ေပါင္းထည့္လို႔ ရပါတယ္။
Photo Essay ဘယ္ကစတာသလဲ။ ၁၉၃၀ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာ ဂ်ာမနီေတြက မဂၢဇင္းေတြကို ဓါတ္ပံုေတြသံုးျပီး ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀လာခဲ့ၾကပါတယ္။ အစပထမမွာ ဓါတ္ပံုေတြကုိ တစ္ပံုျခင္းတင္ျပလာရာကေန ႏွစ္ပံုယွဥ္တြဲျပီးတင္ျပတဲ႔အခါ ပိုျပီးျပည့္စံုလာတာကို သတိထားမိခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္မွာေတာ့ ၃ပံု၊ ၅ပံု၊၁၀ပံုအစရွိသျဖင့္ အျဖစ္အပ်က္၊ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ျပည့္စံုသည္ထက္ ပိုျပီးျပည့္စံုေအာင္ တင္ျပလာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါက “Photo Essay “ ရဲ႕မူလဇစ္ျမစ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ သမိုင္းေၾကာင္း ျဖစ္ေနလို႔ အျငင္းပြားစရာေတြ ရွိေကာင္း ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသခ်ာတာကေတာ့ Photo Essay ရဲ႕မူလအစက အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ သ႐ုပ္ေဖာ္ ဓာတ္ပံုေတြကေန စတင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။
ပထမဆံုး ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားတဲ့ “Photo Essay” ကေတာ့ ၁၉၇၂ မွာထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ Photo Essay ကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး ကေလးမီးဖြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ Moment of Life ဆိုတဲ့ ဒီ Photo Essay ကို ရိုက္ကူးခဲ့သူကေတာ့ Brian Lanker ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ “Photo Essay” မတုိင္ခင္မွာေတာ့ ကေလးတစ္ေယာက္ ေမြးဖြားတဲ့ျဖစ္စဥ္ကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု မွတ္တမ္းတင္ထားတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြမရွိခဲ့ပါဘူး။ သားဖြားခန္းဆိုတာမ်ိဳးကလည္း ဓါတ္ပုံရိက္ဖို႔ဆိိုတာ ေ၀းလုိ႔ အမ်ိဳးသားေတြ၀င္တာကိုေတာင္ ဝင္ခြင့္ျပဳတာမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ Brian Lanker ကေတာ့ ကေလးမီးဖြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ကို အစအဆံုး ဓါတ္ပံုမွတ္တမ္းတင္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ “Photo Essay” ထြက္ေပၚလာခ်ိန္မွာေတာ့ ကမ႓ာကိုကိုင္လႈပ္နုိင္ခဲ့ပါတယ္။ မိန္းမတေယာက္ရဲ႕ ကေလးမီးဖြားရတဲ့ ဒုကၡ၊ လူသားတေယာက္ ကမ႓ာေလာကႀကီးကို စတင္ဝင္ေရာက္လာတဲ့ ျဖစ္စဥ္ က တကယ့္ကို စိတ္လႈပ္ရွားဖြယ္ရာ ေကာင္းလွပါတယ္။ Brian Lanker ရဲ႕ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈနဲ႔ အႏုပညာရသေျမာက္ေအာင္ ႐ိုက္ကူးႏိုင္မႈေတြေၾကာင့္လည္း ပါပါတယ္။ ဒီ Photo Essay ဟာ ၁၉၇၃ မွာ ဓါတ္ပံုဆိုင္ရာ အျမင့္ဆံုး ဆုတံဆိပ္ျဖသ္တဲ့ ပူလစ္ဇာဆုကို ေတာင္ရရွိခဲ့ပါတယ္။
“Photo Essay” ဆိုတာ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လို သိမ္ေမြ႔နက္နဲသလို ရုပ္ရွင္ကားတစ္ကာလိုလည္း ၾကည့္ရႈခံစားသူေတြကို အစမွအဆံုး ဆြဲေဆာင္ထားနုိင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလိုေကာင္းမြန္ဖို႔အတြက္ “Photo Essay” မွာ အပိုင္းႏွစ္ပုိင္းရွိလာပါတယ္။ ပထမတစ္ပုိင္းကေတာ့ အေၾကာင္းအရာပိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကို္ယ္တင္ျပရမယ္႔ အျဖစ္အပ်က္ အေၾကာင္းအရာက အမ်ားစုစိတ္၀င္စားမယ့္ ဒါမွမဟုတ္ အၾကိဳးရွိျပီးသိသင့္၊ သိထိုုက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာျဖစ္ဖို႔လိုပါတယ္။ တစ္ကမ႓ာလံုးနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ျပသာနာေတြ အျဖစ္အပ်က္ေတြ၊ ပဋိပကေတြ၊ သမုိင္းမွာမွတ္တမ္းတင္က်န္ရစ္မယ့္ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာေတြ၊ ထူးျခားထင္ရွားတဲ့ လူပုဂိၢဳလ္ေတြ၊ ထူးျခားျပီးကြဲထြက္ေနတဲ့ လူမႈဓေလ့ထံုးစံေတြ ယဥ္ေက်းမႈေတြ၊ ရွားပါးေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မယ့္ အရာေတြ အစရွိသည့္ျဖင့္ ေရြးခ်ယ္စရာအေၾကာင္းအရာေတြ မ်ားစြာရွိၾကပါတယ္။
လူအမ်ားစု စိတ္၀င္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြအျပင္ လူမႈဘ၀ ေန႔စဥ္အျဖစ္အပ်က္ေတြထဲမွာ အမွတ္တမဲ့ျဖစ္ေနတဲ့ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးေတြကိုလည္း ေရြးခ်ယ္နိုင္တာပါပဲ။ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ေရႊးခ်ယ္ျပီးျပီဆိုရင္ေတာ့ ကိုယ္ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ ဒီအျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာအေပၚမွာ သေဘာေပါက္နားလည္ထားဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပက္သက္ေနတဲ့ ေနာက္ခံပတ္၀န္းက်င္၊ ေနရာေဒသေတြ၊ လူပုဂိၢဳလ္ေတြကိုပါ ျပည္႔ျပည္႔စံုစံု သိထားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။သိေအာင္လည္း အခ်ိန္ေပးၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားအားထုတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္မႀကိဳက္တဲ့ ကိုယ္တိုင္နားမလည္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ကို မေရြးခ်ယ္ပါနဲ႔။ ႐ိုက္ဖို႔ မႀကိဳးစားပါနဲ႔။ ကိုယ္တကယ္ ႏွစ္သက္တဲ့ ၊ နားလည္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ကိုသာ ေရြးခ်ယ္ပါ။
ဒုတိယအပိုင္းကေတာ့ ဓါတ္ပံုရိုက္ကူးတင္ျပပံု၊ အတတ္ပညာပိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္႔မွာဓါတ္ပံုပညာနဲ႔ ဆိုင္တဲ့၀မ္းစာျပည့္၀ေနဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ဓါတ္ပံုပညာရပ္ဟာ အႏုပညာနဲ႔အတတ္ပညာကို ေပါင္းစပ္ထားတာပါ။ အတတ္ပညာပဲရွိျပီး အႏုပညာမပါရင္ သက္၀င္တဲ့ပံုေတြမရနိုင္သလုိ၊ အႏုပညာပဲရွိုျပီး အတတ္ပညာပိုင္းကို မကၽြမ္းက်င္ရင္ ဓါတ္ပံုပညာအရည္အေသြးကို အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးႏိူင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီႏွစ္ခုကို ေပါင္းစပ္ျပီး ကိုယ္တင္ျပတဲ႔ “Photo Essay” ရဲ႕ ဓါတ္ပံုတစ္ပံုခ်င္းစီတုိင္းမွာ အေျပာင္ေျမာက္ဆံုး ဖန္တီးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ပထမဆံုးအခ်က္ကေတာ့ ကိုယ္တင္ျပမယ္႔ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာကို ဓါတ္ပံုေတြၾကည့္ရံုနဲ႔ နားလည္သေဘာေပါက္သြားေအာင္ တင္ျပႏိုင္ရပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ ၾကည့္သူေတြ ပိုျပီးေတာ့ နားလည္သေဘာေပါက္နုိုင္ဖို႔အတြက္ “Photo Essay” ပါအျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာကို စာနဲ႔ေဖာ္ျပေပးရတာေတြရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဓာတ္ပံုသမားေတြ ျဖစ္ၿပီး ဓာတ္ပံုပညာကို အဓိက ထားတာမို႔ တတ္နိုင္သမွ် စာကိုနည္းနည္းပဲ ေရးရေအာင္ အားထုတ္ရပါမယ္။
အျဖစ္အပ်က္တစ္ခုမွာ အစ၊ အလယ္၊ အဆံုးဆိုတာရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “ Photo Essay” တစ္ပုဒ္ကို အနည္းဆံုးဓါတ္ပံု ၃ပံုကေန အမ်ားဆံုး ဓါတ္ပံု ၁၅ပံုအထိသာတင္ျပသင့္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္က အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာတစခုကို (၁၅) ပံုထက္ေက်ာ္ျပီး၊ ၾကည္႔ေနရရင္ ျငီးေငြ႔သြာမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ခြ်င္းခ်က္အေနနဲ႔ ဘယ္ဟာကအစ၊ ဘယ္ဟာကအလယ္၊ ဘယ္ဟာကအဆံုးလို႔တင္ျပဖို႔မလိုတဲ့၊ ျပဖို႔မျဖစ္နိုင္တဲ့ Phoyo Essay ေတြလည္းရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ခြ်င္းခ်က္ပါ။ အႏုပညာနဲ႔ ရသကို အဓိကထား တင္ျပတဲ့ Photo Essay ေတြမွာ ဒါကိုေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
(ဆက္ရန္-----)
****** ဆရာ Kevin Moloney ၏ သင္တန္းပို႔ခ်ခ်က္မ်ားကို ကိုးကားသည္။
ေက်ာ္ေက်ာ္၀င္း (X-Photographer)

“Photo Essay” ပံုရိပ္ကဗ်ာ အပိုင္း ၂

တင္ျပပံုအပိုင္းကို ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္တင္ျပမယ့္ ဓါတ္ပံုေတြထဲမွာ ပံုတစ္ပံုနဲ႔တစ္ပံု အေၾကာင္းအရာတူမေနဖို႔၊ ထပ္မေနဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ပဲေကာင္းပါေစ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို တပံုထက္ပို မျပပါနဲ႔။ ႏွစ္ပံုမျပပါနဲ႔။ ဥပမာ ကို္ရင္ေလးေတြရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ကိုတင္ျပတဲ့ Phoyo Essay တစ္ပုဒ္ဆိုရင္ ကိုရင္ေလးေတြဘုရား၀တ္ျပဳတာကို တပံုထက္ပို ႐ိုက္ျပတာမ်ိဳး၊ ပံုႏွစ္ပံုရိုက္ျပတာမ်ိဳးမျဖစ္သင့္ပါဘူး။ ကိုယ့္ပံုေတြက ဘယ္ေလာက္ပဲေကာင္းေနေန အေၾကာင္းအရာတခုကို တပံုပဲ ျပပါ။ ကိုယ္ပိုၿပီး ႀကိဳက္တဲ့၊ ပိုေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆတဲ့ တပံုကိုပဲ ေရြးပါ။ ကိုယ့္စိတ္ႀကိဳက္ဖန္တီးတဲ့ photo Essay ဆိုရင္ ပံုအေရအတြက္ကို ကိုယ္တိုင္ကန္႔သတ္လို႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဓာတ္ပံုၿပိဳင္ပြဲ ဆိုရင္ေတာ့ ဓာတ္ပံုၿပိဳင္ပြဲေတြက ကန္႔သတ္ထားတဲ့ ပံုအေရအတြက္အတိုင္းပဲ ကိုယ္က တင္ျပရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ကိုယ္တင္ျပခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာက တအားက်ယ္ျပန္႔လြန္းေနတတ္ပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ပဲ က်ယ္ျပန္႔လြန္းေနပါေစ ခင္ဗ်အေနနဲ႔ ၁၅ ပံုအထက္ေတာ့ ပိုျပဖို႔ မလုပ္သင့္ပါဘူး။
ကိုယ့္ Photo Essay ထဲမွာ ဓာတ္ပံုေတြ တပံုနဲ႔တပံု ဓါတ္ပံုဖြဲ႔စည္းမႈ (Composition) ေတြထပ္မေနေအာင္ရိုက္ကူးသင့္ပါတယ္။ တစ္ပံုခ်င္းစီ ကြဲျပားျခားနားေနေအာင္ ရိုက္ရပါမယ္။ ဓါတ္ပံုရိုက္ခ်က္အကြာအေ၀း၊ အနီးအေ၀းအျမင္ေတြလည္း မတူရေအာင္ ဂရုစိုက္ပါ။ ပံုမွန္ရိုက္ေနၾက Eye Level ျမင္ကြင္းေတြအျပင္ နိမ့္ေထာင့္၊ ျမင့္ေထာင္ ရို္က္ခ်က္ေတြ စံုလင္ေအာင္တင္ျပရပါမယ္။ အလ်ားလိုက္ ရိုက္ခ်က္ေတြ ခ်ည္းပဲ ဆက္တိုက္တင္ျပေနတာမ်ိဳးမလုပ္ပဲ ေဒါင္လိုက္ရိုက္ခ်က္ ေတြကိုပါ ေပါင္းစပ္ေပးရပါမယ္။ စံမွန္ဘီလူး၊ ျမင္ကြင္းက်ယ္ မွန္ဘီလူးေတြ၊ အေ၀းရိုက္မွန္ဘီလူးေတြအစရွိသျဖင့္ မတူကြဲျပားေအာင္ သံုးေပးဖို႔လည္း လုိအပ္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုၾကည္႔သူက ပံုေသကားခ်ပ္ဆန္တဲ႔ ဓါတ္ပံုေတြကို ဆက္တုိုက္ ၾကည့္ေနရမယ္ဆိုရင္ စိတ္၀င္းစားမႈ ေလ်ာ့သြားနုိင္ပါတယ္။ မတူကြဲျပားတဲ့ ဓာတ္ပံုေတြကိုေတာ့ ဆက္ၾကည့္ရမယ္ဆိုရင္လည္း စိတ္ဝင္စားမႈကေတာ့ ျမင့္တက္ေနဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဓာတ္ပံုေတြ တပံုနဲ႔တပံု မတူကြဲျပားေနရမယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ သတိထားရမွာတစ္ခ်က္က စတုိင္နဲ႔ အသြင္သဏၰာန္ေတြကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဓာတ္ပံုပညာရပ္ေတြမွာ မတူညီတဲ့ စတိုင္နဲ႔ အသြင္သဏၰာန္ေတြရွိၾကပါတယ္။ ဥပမာ ရႈေမွ်ာ္ခင္းနဲ႔ လူပံုေတြရိုက္ရာမွာေတာင္ စတိုင္နဲ႔ အသြင္သဏၰာန္ေတြ မတူညီၾကပါဘူး။ ေနာက္ၿပီး ဓါတ္ပံုပညာရွင္ေတြ၊ ဓါတ္ပံုသမားေတြမွာလည္း အမ်ားနဲ႔မတူတဲ့ ကိုယ္ပိုင္စတိုင္နဲ႔ အသြင္သဏၰာန္ေတြ၊ ဟန္ေတြ သီးျခားရွိၾကပါတယ္။ ဒီလိုမတူညီတဲ႔စတိုင္ေတြ၊ အသြင္သဏၰာန္ေတြကိုေတာ့ Photo Essay တစ္ပုဒ္တည္းမွာေရာျပီးမတင္ျပသင့္ပါဘူး။
ဒါေပမယ့္ ခြ်င္းခ်က္အေနနဲ႔ကေတာ့ Frame တစ္ခုကို အေသခ်ထားျပီး ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို တင္ျပသြားတဲ႔ Photo Essay ေတြလည္းရွိပါေသးတယ္။ ဥပမာ အေနနဲ႔ေျပာရရင္ အထင္ကရေနရာ၊ အေဆာက္အဦး၊ သစ္ပင္စတဲ့ တစ္ခုခုကို ဓါတ္ပံုထဲမွာ Frame အေသယူထားျပီး ရာသီဥတုေျပာင္းလဲသြားတာေတြ၊ ႏွစ္ကာလေျပာင္းလဲသြားတာေတြ၊ အျဖစ္အပ်က္ေျပာင္းလဲသြားတာေတြကို တင္ျပသြားတဲ႔ Photo Essay မ်ိဳးေတြပါ။ ဥပမာထပ္ေပးရရင္ ၁၂လရာသီ ေရႊတီဂံုေစတီေတာ္ဆိုတဲ့ Photo Essay မ်ိဳးေတြပါ။
Photo Essay တစ္ပုဒ္မွာ စၿပီးျပမယ့္ ပထမဆံုးပံုက အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ပထမဆံုးပံုက ဆြဲေဆာင္မႈရွိေနမွသာၾကည့္သူက ေနာက္ပံုေတြဆက္ျပီး စိတ္၀င္စားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ၾကည့္သူကိုဆက္ျပီး ၾကည့္ခ်င္လာေအာင္ ဆြဲေဆာင္ထားနိုင္မွလည္း ကိုယ့္ရဲ႕Photo Essay က ေအာင္ျမင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ Photo Essay ေတြမွာေတာ့ အေကာင္းဆံုးပံုနဲ႔ အဆံုးသတ္ေပးလိုက္လို႔ ပိုျပီးေကာင္းသြားတာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ အေကာင္းဆံုးရိုက္ခ်က္၊ အေကာင္းဆံုးပံုနဲ႔စတင္ျပီး ဒုတိယအေကာင္းဆံုးပံုနဲ႔ Photo Essay ကို အဆံုးသတ္ပါ။ ဒုတိယတင္ျပမယ့္ပံုကေတာ့ “Photo Essay “ ပါအျဖစ္အပ်က ္ေၾကာင္းအရာ တစ္ခုလံုးကို ခ်ဳံငံုမိတဲ့ပံုျဖစ္သင့္ပါတယ္။ ကိုယ္ဘာကိုတင္ျပေတာ့မယ္ဆိုတာကို ၾကည့္သူကိုထင္ထင္ရွားရွား သိသာေစတဲ့ ပံုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ့္ Photo Essay အေၾကာင္းအရာအတြက္ ေယဘုယ်ဆန္တဲ႔ပံုမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။
ကိုယ္႔ရဲ႕ “Photo Essay” က ဘယ္အေၾကာင္းအရာအျဖစ္အပ်က္မ်ိဳးကိုပဲ တင္ျပတာျဖစ္ျဖစ္ လူတစ္ေယာက္ဒါမွမဟုတ္ လူေတြရဲ႕စိတ္ခံစားမႈအေျခေနကို ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ရတဲ့ အနီးကပ္Portrait ပံုတစ္ပံုလည္း ထည့္ေပးသင့္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕မ်က္လံုး၊ မ်က္ႏွာေပၚကခံစားမႈကေန တဆင့္ ကိုယ့္ရဲ႕တင္ျပျခင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာကို ဆြဲေခၚေပးသြားရပါမယ္။ ေနာက္ျပီးအဓိကက်တဲ့ အရာတစ္ခုခုကို အႏုစိတ္၊ အနီးကပ္ရုိက္ထားတာမ်ဳးိေတြလည္း တစ္ပံုေလာက္ေတာ့ ထည့္ေပးသင့္ပါတယ္။ ပံုတိုင္းက အေၾကာင္းအရာေနာက္ကိုပဲ လိုက္ၿပီး ေယဘုယ်ဆန္တဲ့ ႐ိုက္ခ်က္ေတြခ်ည္းပဲ ျဖစ္ေနဖို႔ မလိုအပ္ပါဘူး။
ကိုယ္ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ အေၾကာင္းအရာအေပၚမွာ မႈတည္ျပီးေတာ့ တစ္ခါတစ္ရံကိုယ့္ “Photo Essay” က သက္ျငိမ္ပံုေတြခ်ည္းျဖစ္ေနတာ။ တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ လႈပ္ရွားမႈေတြခ်ည္းျဖစ္ေနတတ္တာမ်ိဳးေတြလည္းရွိနိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သက္ျငိမ္ပံုေတြခ်ည္းပဲ ဆက္တိုက္ျပေနရင္ ပ်င္းရိသြားနိူင္သလို လႈပ္ရွားမႈပံုေတြခ်ည္းပဲ ဆက္တိုက္ျပေနျပန္ရင္လည္း ၾကည့္ရသူမွာ ေမာသြားနိုင္ပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲကိုလိုလားေတာင္းတတတ္တာ လူ႔စိတ္သဘာ၀ပါ။ ဒီေတာ့ ကို္ယ္႔ရဲ႕ “Photo Essay “ က သက္ျငိမ္အေၾကာင္းအရာျဖစ္ေနရင္ေတာင္ လႈပ္ရွားမႈပါ၀င္တဲ့ တစ္ပံု၊ ႐ိုက္ခ်က္တခုေလာက္ေတာ့ ျကားထဲမွာ ထည့္ေပးလုိက္ပါ။ ကိုယ့္ရဲ႕ “Photo Essay ”က လႈပ္ရွားအသက္၀င္တဲ့အေၾကာင္းအရာျဖစ္ခဲ့ရင္လည္း တည္ျငိမ္တဲ့ ပံုတစ္ပံုေတာ့၊႐ိုက္ခ်က္တခုေတာ့ ေပါင္းထည့္ေပးလိုက္ပါ။
ကိုယ္ကိုတိုင္မၾကိဳက္တဲ့၊ မေကာင္းတဲ့ပံုတစ္ပံုကိုေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ “Photo Essay”ထဲမွာ ေရာမထည့္လုိက္ပါနဲ႔။ ကိုယ္ၾကိဳးစားအားထုတ္သမွ် အရာအားလံုးဟာ အဲဒီဓါတ္ပံုတစ္ပံုေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားနိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုတစ္ပံုခ်င္းစီတိုင္းဟာ စိတ္ခံစားမႈ Emotion၊ အေၾကာင္းအရာကို ေထာက္ပံေပးႏိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ နဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ information ေပးနုိင္ရပါမယ္။ ကို္ယ့္ရဲ႕ “Photo Essay “ ထဲမွာ ပါ၀င္သမွ် ဓာတ္ပံုတိုင္းဟာ ခ်န္ထားခဲ့လို႔မရတဲ့ ပံုမ်ိဳးေတြပဲ ျဖစ္ေနရေအာင္တင္ျပေပးပါ။ဒါဆိုရင္ ျပည့္စံုေကာင္းမြန္ ေအာင္ျမင္တဲ့ Photo Essay တပုဒ္ ျဖစ္လာမွာပါ။
ကိုယ္ေနာက္ဆံုးတင္ျပတဲ့ ဓါတ္ပံုက ကို္ယ့္ရဲ႕ “Photo Essay” ကိုပဲအဆံုးသတ္တဲ့ပံုျဖစ္ပါေစ။ ၾကည့္သူရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈ ၊ ေတြးေခၚမႈေတြကို အဆံုးသတ္သြားေစတဲ့ပံုမျဖစ္ပါေစနဲ႔။ ၾကည့္သူဆီမွာ ကိုယ့္ Photo Essay ရဲ႕ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာကိုလုိက္ျပီး ေပ်ာ္ရႊင္မႈ၊ ၀မ္းနည္းမႈ၊ႏွစ္သက္မႈ၊ အလိုမက်မႈျဖစ္ေစတဲ့ စိတ္ခံစားမႈေတြ က်န္ေနရစ္ခဲ့ပါေစ။ ဆက္ျပီး စဥ္းစားစရာေတြ၊ ေတြးေတားစရာေတြ ခ်န္ထားခဲ့နုိင္တဲ့ပံုမ်ိဳးျဖစ္ပါေစ။
ဓါတ္ပံုေကာင္းတစ္ပံုတည္းရဖို႔ကိုေတာင္မွ စိတ္ရွည္ျပီး ဇြဲရွိဖို႔လိုအပ္တယ္ဆိုတာ အားလံုးသိထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။ Photo Essay တစ္ပုဒ္ျဖစ္လာဖို႔ကေတာ့ ပုိုျပီးေတာ့ စိတ္ရွည္သည္းခံဖို႔၊ ဇြဲရွိဖို႔ ၊အခ်ိန္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ စိမ္ေခၚမႈေတြ၊ အတားအဆီးေတြ၊ အက်ပ္တည္းေတြလည္း ၾကံဳနိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္တင္ျပမယ့္ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းအရာျပည့္စံုဖို႔အတြက္ တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး ေစာင့္ရတာေတြေတာင္ ရွိနိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပီးျပည့္စံုသြားခ်ိန္မွာေတာ့ ကိုယ့္ Photo Essay ရဲ႕ ရလဒ္ကလည္း အံ႔မခမ္းျဖစ္လာမွာပါ။
ဒါေတြကေတာ့ “Photo Essay “ ေကာင္းတစ္ပုဒ္အတြက္ စံႏႈန္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကလည္း အေၾကာင္းမဲ႔ေပၚေပါက္လာတာမ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ လိုအပ္လို ေပၚေပါက္လာရတာပါ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေလ့လာၿပီး အစဥ္အဆက္ သတ္မွတ္လာခဲ့ၾကတာ၊ ျပင္ဆင္လာခဲ့ၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကို နားလည္သေဘာေပါက္ထားဖို႔ေတာ့ လိုုပါတယ္။ ေလာကမွာ ဘယ္အေၾကာင္းတရားနဲ႔ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြမွာမဆို ခြ်င္းခ်က္ဆိုတာ ရွိၾကပါတယ္။ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြဆိုတာကို မသိပဲနဲ႔ေတာ့ ခၽြင္းခ်က္ဆိုတာေတြကို သိလာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ စည္းမ်ဥ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိထားၿပီဆိုရင္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကိုယ္တုိင္ အေကာင္းဆံုး ခြ်င္းခ်က္ေတြကို ဖန္တီးနုိင္ၾကပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ခံစားမႈအႏုပညာႏွလံုးသားကိုေတာ့ ေဘာင္ခတ္ထားလို႔ မရနုိင္ပါဘူး။
Photo Essay စစ္စစ္ေတြကို ေလ့လာၾကၿပီး Photo Essay စစ္စစ္ေတြကို ဖန္တီးႏိုင္ၾကပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳေပးလိုက္ပါတယ္။

*****ဆရာ Kevin Moloney ၏ သင္တန္းပို႔ခ်ခ်က္မ်ားကို ကိုးကားသည္။****
ေက်ာ္ေက်ာ္၀င္း (X-Photographer )
ကၽြန္ေတာ္ေလ့လာထားသမွ် ၊ နားလည္သမွ် ကို ျပန္မွ်ေဝတာပါ။ လိုအပ္ခ်က္ေတြ၊ ခၽြတ္ေခ်ာ္တာေတြ ရွိရင္ မည္သူမဆို ေဝဖန္အၾကံဳျပဳလို႔ ရပါတယ္။